Wat is weerbaarheid?

Weerbaarheid refereert naar de mate waarin burgers de extremistische invloeden aan de hand van cognitieve, affectieve en gedragsmatige indicatoren weerstaan en/of zich daartegen verzetten (Mann et al., 2015; Hallich en Doosje, 2017).

Cognitieve aspect
Jongeren zijn cognitief weerbaar tegen extremistische invloeden wanneer zij voldoende flexibiliteit en veerkracht hebben bij ervaringen van tegenslag of ingrijpende veranderingen.
Van belang is of de jongere een hoge of lage complexe denkstijl bezit. Een jongere met een hoge complexe denkstijl, waarbij er ruimte is voor grijstinten, is weerbaarder dan een jongere die een lage complexe denkstijl heeft met minder ruimte voor grijstinten.

Een belangrijk kenmerk van radicalen is zwart-wit denken. Indien een jongere tijdens de zoektocht naar identiteit een sterke behoefte heeft aan een cognitieve afsluiting is het vatbaar voor extremistische invloeden. De jongere is op zoek naar een duidelijke ordening van de wereld zonder tegenstrijdigheden en kan dit vinden in een extremistische ideologie. Door loyaal te zijn aan een extremistische ideologie krijgt de jongere innerlijke zekerheid.
Door zo’n een jongere te ondersteunen in het zicht krijgen op diversiteit en tegenstrijdigheid kan de weerbaarheid op cognitief niveau worden vergroot.

Emotionele aspect
Weerbaarheid kent op emotioneel niveau verschillende indicatoren: (zelf)vertrouwen, persoonlijke kracht (‘personal agency’) en zelfdeterminatie. Jongeren zijn meer weerbaar tegen extremistische invloeden wanneer ze het (zelf)vertrouwen hebben dat de uitkomsten van een gebeurtenis positief beïnvloed kan worden. Het hebben van zingeving en duidelijke doelen in het leven kan ook de weerbaarheid versterken. Jongeren die een binding hebben met de samenleving zijn meer weerbaar dan jongeren die dat niet hebben.
Emotionele weerbaarheid leidt tot een situatie waarin positieve emoties leidend zijn of dat negatieve emoties goed gereguleerd (kunnen) worden.

Gedragsmatige aspect
Weerbaarheid op gedragsmatig niveau verwijst naar het bezit van sociaal kapitaal en onderhouden van relaties met anderen (gezonde netwerken). Wanneer jongeren participeren in sociale groepen, buurt of gemeenschap dan zijn ze meer weerbaar tegen radicale invloeden.
Weerbaarheid manifesteert zich op gedragsmatig niveau in een kritische houding en standpunten ten aanzien van radicale opvattingen.

Literatuur

Hallich, B. & Doosje, B. (2017). DIAMANT-plus. Een methodiek voor de-radicalisering en vergroting van weerbaarheid tegen extremistische invloeden. Een pilotstudie naar de interventie. Amsterdam: Universiteit van Amsterdam.

Mann, L., Doosje, B., Konijn, E.A., Nickolson, L., Moore, U., Ruigrok, N. (2015).
Indicatoren en manifestaties van weerbaarheid van de Nederlandse bevolking tegen extremistische boodschappen. Een theoretische en methodologische verkenning. Amsterdam: Universiteit van Amsterdam.

Reacties gesloten

  • Contact

     

    Benaissa Hallich
    b.hallich@rh-i.nl
    Tel: 06-3450-4287

     

    U kunt ook contact opnemen via onderstaande formulier.